Aby fizjoterapia niemowląt miała szansę dać efekty, musi zostać rozpoczęta jak najwcześniej. Najczęściej występującymi problemami u malutkich dzieci są wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe i asymetria ułożeniowa. W niektórych przypadkach wcześniactwo i problemy neurologiczne również kwalifikują do rozpoczęcia pracy z fizjoterapeutą. Często winni utrwalaniu nieprawidłowych wzorców ruchowych są opiekunowie, którzy w zły sposób podnoszą, noszą lub przewracają dziecko. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów w zachowaniu dziecka konieczne jest ich wyeliminowanie poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia i rehabilitację.

Metoda NDT-Bobath

Metoda neurorozwojowa w rehabilitacji niemowląt w dużej mierze dotyczy dzieci, których zaburzenia związane są z przebytym udarem lub podobnymi urazami czaszkowo-mózgowymi. Ćwiczenia NDT-Bobath mają na celu usprawnienie niemowląt i małych dzieci z dysfunkcjami w rozwoju psychoruchowym. Koncepcja ta opiera się na następujących założeniach:

  • przygotowaniu dziecka do samodzielnego funkcjonowania
  • ocenie, które z wykonywanych ruchów są prawidłowe, a które należy skorygować
  • wpływanie na przywrócenie mięśniom ich odpowiedniego napięcia
  • wykorzystywanie i utrwalanie właściwych ruchów podczas codziennych czynności wykonywanych przez opiekunów – podnoszenia, kąpieli czy zabawy.

Podczas rehabilitacji tą metodą terapeuta uczy opiekunów, w jaki sposób prawidłowo wykonywać wszelkie zabiegi pielęgnacyjne i czynności przy niemowlęciu. Ponadto odpowiednie wykonywanie określonych ruchów ciałem dziecka ma na celu dostarczenie kontrolowanych bodźców czuciowych oraz stabilizowanie kończyny, w celu wyeliminowania asymetrii pozycji ciała. Każdy ruch powinien być dokładnie zaplanowany i odwzorowany zgodnie z zaleceniami, ponieważ ma on na celu programowanie prawidłowych wzorców ruchowych w mózgu, który u niemowląt jest niezwykle plastyczny. Tempo i zakres ćwiczeń powinny być dopasowywane indywidualnie do każdego dziecka i uwzględniać jego specyficzne potrzeby. Ruchy wykonywane przez terapeutę powinny być systematycznie powtarzane przez rodziców w domu, ponieważ tylko wtedy rehabilitacja ma szansę powodzenia.

Metoda Vojty

Wzorcem tej metody są prawidłowości, jakie kierują ruchami dziecka. Ten sposób rehabilitacji powstał w oparciu o obserwacje zachowań ciała powstających w wyniku nacisku określonych punktów. Nacisk ten powoduje reakcję w postaci ruchu i powstania napięcia. Oddziaływanie w ten sposób doprowadziło do stworzenia koncepcji zakładającej, że wszystkie części ciała są ze sobą połączone, a pobudzanie różnych miejsc na ciele i przyjmowanie określonych pozycji daje efekt w postaci reakcji ruchowych. Problemem dzieci z dysfunkcjami ośrodkowego układu nerwowego nie są więc osłabione mięśnie, a brak centralnego regulatora, który umożliwiłby bezproblemowe poruszanie się. Metoda wyznacza strefy stymulacji, które uwalniają i tworzą nowe połączenia nerwowe między mózgiem a rdzeniem kręgowym, co pozwala na powrót do sprawności. Ten sposób terapii jest odpowiedni dla dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, ortopedycznymi wadami postawy oraz wcześniaków. Podobnie jak w NDT-Bobath, wymagane jest, aby rodzice aktywnie wykonywali część ćwiczeń w domu, w sposób regularny. Terapeuta podczas wizyt ma za zadanie ocenić postępy oraz wychwycić i skorygować ewentualne błędy. Czas trwania terapii uzależniony jest od problemu, z którym boryka się dziecko i wynosi od kilku miesięcy do kilku lat.

Wybór odpowiedniej metody rehabilitacji niemowląt zależy w dużej mierze od występujących zaburzeń, wieku dziecka oraz ostatecznie należy do decyzji fizjoterapeuty. Zarówno metoda Vojty, jak i NDT-Bobath zapewniają wysoką skuteczność w aktywowaniu prawidłowych odruchów, jednak kluczową kwestią jest jak najszybsze zdiagnozowanie problemu i niezwłoczne podjęcie terapii. Bardzo ważnym zagadnieniem jest także dyscyplina i rzetelność opiekunów dziecka, których codzienna praca z dzieckiem ma na celu przywrócenie prawidłowych funkcji układu ruchu oraz utrwalenie w mózgu poprawnych mechanizmów lokomocji.

Inspirowane: Rehabilitacja-mw.pl – masaż Ursynów